İsmail Ağa Konağı
Trabzon’un Of ilçesinin Sıraağaç (Sarıağaç) köyünde bulunan konak, İsmail Ağa tarafından 1800’lü yılların başında yaptırılmıştır. Karadeniz Bölgesi’nin bilinen en büyük taş konağı olarak kabul edilir.
Konağın zemin katı kesme taş olup; kış odası, kiler ve ambar burada yer almaktadır. Ahşap bağdadi kaplamalı ikinci katta farklı özellikte odalar bulunmaktadır.
Bölgeye hâkim bir tepe üstünde, dikdörtgen ve köşelerden çıkma planlı kesme taşlardan yapılmıştır. 3 katlı, dört cepheli, yüksek taş kemerli giriş kapıları olan ihtişamlı bir konaktır. Giriş katının pencereleri güvenlik açısından dardır; bu kat, ağanın adamlarının bulunduğu ve konağın ihtiyacı olan malzemelerin toplandığı yerdir. İkinci kat, ağanın ferman verdiği ve bölgenin idaresini sağladığı kattır. En üstteki üçüncü kat ise ağanın ailesinin katıdır. Konağın içinde ince ahşap ve taş işçiliği bugün de muhafaza edilmektedir.
Görülmeye Değer Eşsiz İşçilikler
- Yeşil kesme taştan yapılan kubbe şeklindeki şöminesi
- Hasır şeklinde oyularak yapılmış nadide kapısı
- Üzüm salkımı işlemeli kapısı
- İnce taş işlemeli şöminesi
- Geometrik işlemeli kapısı
- İnce ahşap ve taş işçiliğiyle bezeli odaları
Çakıroğlu İsmail Ağa Konağı — Karadeniz Bölgesi’nin En Büyük Taş Konağı
Çakıroğlu İsmail Ağa Konağı, Of’un Sıraağaç köyünde bulunmaktadır. Konağın kesin olarak hangi tarihte yapıldığı bilinmemekle beraber, şöminelerin birinin üzerinde bulunan Hicri 1235 (Miladi 1819) tarihinden, konağın en az 185 yıllık olduğu anlaşılmaktadır. Konağın yapımında 40 ustanın çalıştığı ve 6 yılda bitirildiği anlatılmaktadır.
Konak denize nazır yüksek bir tepeye inşa edilmiştir. Simetrik bir plana sahiptir. Ana malzemesi pembe renkli kesme taştır; bu taşlar 2–2,5 kilometre uzaklıktaki bir taş ocağından çıkarılarak taşınmıştır. Konak 23×23 ebatlarında kare plan üzerine inşa edilmiştir. Denize bakan kuzey kısmı iki katlı ve küçük pencerelere sahiptir; güneye bakan kısmı ise üç kattan oluşmaktadır. Güney kısmında 2. ve 3. katlarda son derece güzel ahşap işçiliği mevcuttur. Doğu ve batı tarafında karşılıklı iki ana kapısı, güney cephesinde tam ortada üçüncü bir kapısı ve doğu tarafında atların kullandığı ayrı bir kapısı bulunmaktadır.
Alt katın batı tarafında misafir ağırlama odası ve tüfeklik bulunur; zemin katta atlar için ayrı bir bölüm vardır. Orta katın güney köşelerinde, şömineleri taştan işlenmiş, muhteşem işlemeli kapılara sahip odalar yer alır. Yine orta katın arka tarafında dev kazanlarla yemek pişirilen mutfak (aşhane) ve ortada geniş bir avlu bulunur. Avlu, işlemeleri son derece güzel kapılarla ikiye bölünmüştür. Üst katta ise birçok oda mevcut olup, kapı ve iç dizaynlarında son derece güzel ahşap işçiliği kullanılmıştır.
Üçüncü katın ortasında işlemeli bir göbek bulunur. Çatı ile 3. kat arasında, Komar ağacından sepet gibi örülmüş bir iç çatı yer alır. Üçüncü katın güneye bakan cephesinde, kışın soğuk sebebiyle kapatılan ahşap kapaklar bulunur. Konağın alt katında ayrıca bir hapishane mevcuttur.
Çakıroğlu İsmail Ağa Konağı, I. Dünya Savaşı’nda Rusların denizden top atışına maruz kalmış ancak pek zarar görmemiştir; atılan topların izleri bazı taşlarda çok silik bir şekilde görülmektedir.
Konak bugün bir hayli tahrip olmuş durumdadır. Ancak tarihî eser olduğundan tescili yapılmış ve kayıtlara geçmiştir. Daha fazla tahrip olmadan yetkililerin ve ilgililerin harekete geçmesi; onarılması için Özel İdare’nin ve Kültür Bakanlığı’nın maddi desteğine ihtiyaç vardır. Karadeniz Bölgesi’nin bu en büyük konağı onarıldığı takdirde, Of ve çevresindeki turizmin gelişimi açısından son derece önemli bir kazanç olacaktır.
OF’un Sesi Dergisi · Yıl 3, Sayı 3 · Ocak 2004